पशुपतिनाथ मन्दिरको पूर्वी भाग भासिँदै

अर्जुन सुवेदी, काठमाडौं, मंसिर ७- पशुपतिनाथ मन्दिर पूर्वी गेटतर्फको भाग भासिन थालेको छ। सात वर्ष पहिले सामान्य चिरिएजस्तो देखिन थालेका संरचनाहरु बढ्दै गएपछि अब खुट्किलाहरु बिस्तारै बागमतितर्फ सोहोरिन सुरु भएका छन्। यतिबेला पूर्वी गेटबाट मन्दिर प्रवेशका लागि रोक समेत लगाइएको छ।

   'डेढ दुई वर्षदेखि भासिने क्रम बढ्न थालेपछि माथिल्लो तल्लामा विरामी राख्नै छाडेको थिएँ,' सिढी छेवैमा उपचार सेवा सञ्चालन गर्दै आएका घाटका चिकित्सक सुवर्ण वैद्य भन्छन्, 'पछिल्लो समयमा हस्पिटल पस्ने खुड्किलो दबिएको छ भने मुक्तिमण्डल मन्दिरको पर्खालमा पनि धाँजा फाटेको छ।' कुनै बेला पनि यहाँ दुर्घटना हुनसक्ने उनी बताउँछन्।
वैद्यका अनुसार पशुपतिका पुजारीमाथि माओवादी आक्रमण भएकै बेलादेखि बन्द गरिएको ढोका अझै खोलिएको छैन।

पशुपति जिर्णोद्धारका निम्ति झण्डै २० वर्षदेखि अध्ययन हुँदै आएको हो। तर, सरकार परिर्वतन लगत्तै कोषको व्यवस्थापन परिवर्तन हुने भएकाले जिर्णोद्धारका कार्यक्रम अलपत्र पर्दै आएको छ। पछिल्लो पटक कोषले वरिष्ठ इन्जिनीयर तथा पुरातत्वविद शंकरनाथ रिमालको संयोजकत्वमा जिर्णोद्धार अध्यन समिति गठन गरेपनि काम अघि बढ्न सकेको छैन।

रिमालका अनुसार पशुपतिनाथको मुल मन्दिरमा चढाइएको जल बाग्मती नदि सम्म पुर्‍याउने बाटोमै ब्रह्मनाल राखिएको छ। त्यो ब्रह्मनालै जिर्ण भएपछि मन्दिरको भाग भाँसिदै गएको हो। 'जल बग्ने नाल मुसाहरुले बिगारेपछि त्यहीँबाट भत्कन सुरु भएको हो,' जिर्णोद्धार समितिका संयोजक रिमालले भने, 'मन्दिर पुर्वको गेट लगायत अधिकांश संरचनाको जिर्णोद्धार जरुरी भइसकेको छ।' उनका अनुसार त्यहाँको माटो खुकुलो हुँदै जाने र पानी चुहिदै जाने भएपछि मन्दिरको संरचना बिग्रन सुरु गरेको हो।


रिमालका अनुसार मन्दिरको बाहिरी भागको झण्डै ५० वर्ष पहिले जिर्णोद्धार गरिएको थियो। पछिल्लो समय ०४६ सालदेखि मर्मत सम्भारका लागि विभिन्न अध्ययन भएपनि हालसम्म कुनै काम भएका छैनन्। उनले यस विषयमा अध्ययन पूरा हुन केही समय लाग्ने बताए। धार्मिक, सास्कृतिक, प्राविधीक क्षेत्रका विज्ञहरुले यसमा अध्ययन गरिरहेको उनको भनाई थियो। 'मन्दिरको अवस्था संवेदनशिल छ,' रिमालले नागरिकसंग भने 'सवै महत्वलाई जोगाएर काम गर्नुपर्ने भएकाले कोषले पनि पुर्ननिर्माणको महत्वका साथ कामलाई अघि बढाउनु पर्छ।'